57 56 Διαγωνισμοί Διαγωνισμοί ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΈΣ ΓΈΦΥΡΕΣ Συγκριτική μελέτη των Νεολι- θικών οικισμών της Χοιροκοιτί- ας (Κύπρος) και του λιμναίου οι- κισμού Δισπηλιό στην Καστοριά (Ελλάδα)   ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΟΙΡΟΚΟΙΤΙΑΣ Η Χοιροκοιτία είναι ο καλύτερος προϊστορι- κός οικισμός της Κύπρου, που χρονολογεί- ται από την μεταγενέστερη φάση της ακερα- μικής νεολιθικής περιόδου γύρω στο 7000 π.Χ. Ο οικισμός οφείλει την ονομασία του στο γειτονικό χωριό της επαρχίας Λάρνα- κας που βρίσκεται κοντά στον ποταμό του Μαρωνιού που προμήθευε τους κατοίκους με νερό και οικοδομικό υλικό, στοιχεία απαραίτητα για τη διαβίωση και επιβίωσή τους. Ο νεολιθικός αυτός οικισμός αριθμού- σε 2000 περίπου κατοίκους. Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας, για να εξασφαλίσουν την τρο- φή τους, ασχολούνταν με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και το ψάρεμα, γι’ αυτό και οι οικισμοί ήταν κτισμένοι στην πλαγιά ενός λόφου, για να μπορούν να βλέπουν τους θηρευτές από μακριά ή κοντά σε ποταμούς, για να εξασφαλίζουν ευκολότερα την τροφή τους. Τα σπίτια της νεολιθικής εποχής ήταν απλά κατασκευασμένα και είχαν κυκλικό σχήμα. Στα θεμέλια και στα κατώτερα μέρη χρησιμοποιήθηκαν λιθάρια (πέτρες) του πο- ταμού, ενώ στα ανώτερα χρησιμοποιήθηκαν ελαφρότερα υλικά, όπως πηλός και πλιθά- ρια. Τα κατώφλια ήταν υπερυψωμένα και τα θυρώματα ήταν μικρά για προστασία από τις πλημμύρες, τα δάπεδα από πηλό και η στέγη θολωτή ή επίπεδη. Τη στέγη αποτε- λούσαν οριζόντια δοκάρια, πάνω στα οποία υπήρχαν καλάμια και κλαδιά καλυμμένα με πηλό. Στο μέσο της οικίας υπήρχε μια εστία την οποία χρησίμευαν για το μαγείρε- μα, τη θέρμανση και τον φωτισμό. Επιπρόσθετα φαίνεται πως το εσωτερικό των οικιών ήταν διακοσμημένο με διάφορες τοι- χογραφίες. Όσον αφορά τις ασχολίες τους κατασκεύαζαν εργαλεία από πυριτόλιθο, ασβεστόλιθο, οστά ζώων κ.ά. τα οποία χρη- σιμοποιούσαν για τη συλλογή τροφής και όχι μόνο. Η γεωργία βασιζόταν κυρίως στην καλλιέργεια δημητριακών φακών κ.ά. Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας εμπλούτιζαν τη διατροφή τους και με καρπούς που περισυ- νέλεγαν από άγρια δέντρα όπως φιστικιές, συκιές, ελιές και δαμασκηνιές. Παράλλη- λα οι κάτοικοι του οικισμού εξέτρεφαν σε χώρους έξω από χωριό κυρίως πρόβατα, και χοίρους. Πηγές: www.Wikipedia.org, βιβλίο Ιστορίας της Κύπρου. ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Ο λιμναίος οικισμός στο Δισπηλιό μαρτυρεί ότι η περιοχή κατοικείτο από τα νεολιθικά χρόνια. Ο προϊστορικός οικισμός, που βρί- σκεται 8 χιλιόμετρα έξω από την Καστοριά στη θέση «Νησί», ανακαλύφθηκε τυχαία το 1932. Η πρώιμη φάση του τοποθετείται γύρω στο 5.500 π.Χ. και είναι ένας από τους αρχαι- ότερους λιμναίους οικισμούς που έχουν ανακαλυφθεί στην Ευρώπη. Τις καλύβες που έφτιαχναν, κυκλικές και ορθογώνιες, τις στήριζαν πάνω σε πασσαλόπηκτες πλατ- φόρμες, οι οποίες αποτελούσαν τον σκελετό που ανύψωνε το επίπεδο των σπιτιών, διότι κάποια ήταν χτισμένα μέσα στη λίμνη και κάποια, ανάλογα με την αυξομείωση της στάθμης του νερού, άλλοτε βρίσκόνταν μέσα στη λίμνη και άλλοτε έξω από αυτή. Ακόμη υπήρχαν και καλύβες που ήταν χτισμένες κοντά στη λίμνη. Υπολογίζεται ότι ζούσαν τρεις χιλιάδες άτομα. Έχοντας άψογη ορ- γάνωση και πειθαρχία μάζευαν την τροφή τους, εξέτρεφαν κατοικίδια, ψάρευαν και κατασκεύαζαν εργαλεία και είδη καθημερι- νής χρήσης. Παράλληλα γνώριζαν μουσική και γραφή. Μια ξύλινη πινακίδα είναι ανά- μεσα στα σημαντικά ευρήματα των ανασκα- φών, φλογέρες από κόκαλα πουλιών, από τα παλαιότερα μουσικά όργανα που έχουν ανακαλυφθεί στην Ευρώπη, και μια βάρκα από μονοκόμματο ξύλο. Από το 2000 στην περιοχή λειτουργεί υπαίθριο οικομουσείο, στους χώρους του οποίου έχει επιχειρηθεί μια πιστή αναπαράσταση του λιμναίου οικι- σμού. Για τον σκελετό των καλυβών χρησιμοποι- ήθηκαν κορμοί δένδρων, για τους τοίχους κλαδιά και σχοινί ενώ από τη λάσπη της λίμνης δημιουργήθηκε ο σοβάς κάθε κα- λύβας που τη στέγη της σκεπάζουν άχυ- ρα. Μέσα στις κατοικίες αυτού του ξεχω- ριστού οικισμού, υπάρχουν αντικείμενα καθημερινής χρήσης, πιστά αντίγραφα των ευρημάτων που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των ανασκαφών. Ως εκ τούτου πή- λινα αγγεία, όπως φιάλες, κύπελλα, φρου- τιέρες και χύτρες καθώς και εργαλεία που είναι φτιαγμένα από πυριτόλιθο ή οστά συμπεριλαμβάνονται στα εκθέματα. Τα αυ- θεντικά εκτίθενται στο κτήριο του μουσεί- ου που βρίσκεται μέσα στο χωριό Δισπηλιό. Μια επίσκεψη στο Προϊστορικό Δισπηλιό δεν είναι ένας απλός περίπατος. Είναι ένα μεγά- λο ταξίδι που σε πάει πολύ μακριά. Σε μια χώρα του άγνωστου και του αινιγματικού, που την ονομάζουμε «Προϊστορία», όπου τα πράγματα μπορεί να μην είναι όμοια με όσα μας περιβάλλουν σήμερα, έχουν, όμως, την ίδια σημασία. Οι ανασκαφές ξεκίνησαν το 1992, ενώ σήμερα στην Αναπαράσταση, που αποτελείται από 8 καλύβες, ο επισκέ- πτης αποκτά την εικόνα ενός προϊστορικού Λιμναίου Οικισμού και βλέπει τα ευρήματα της εποχής εκείνης και μπορεί να καταλά- βει πώς ήταν ένα νοικοκυριό πριν από 7.500 ΣΥΜΜΕΤΟΧΉ ΣΤΟΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΌ ΚΎΠΡΟΣ- ΕΛΛΆΔΑ, ΟΜΟΓΈΝΕΙΑ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΈΣ ΓΈΦΥΡΕΣ»